بخش اول؛ علائم اختصاری نقشه‌های سازه

علائم عمومی در نقشه‌های سازه

TYP یعنی «تیپ یا تکرارشونده»، SIM یعنی «مشابه»، CL خط مرکز، EL تراز ارتفاعی و NTS بدون مقیاس است. عدد ±0.00 نیز معمولاً تراز مبنای پروژه است.

برای موارد NTS از اندازه‌گیری مستقیم روی تصویر خودداری کنید؛ ابعاد عددی و دیتیل‌های مصوب معیارند.

کد اعضای سازه‌ای

F برای پی، C ستون، B تیر، G شاه‌تیر، W دیوار و S دال به کار می‌رود. ممکن است در بعضی پروژه‌ها شیوه کدگذاری متفاوت باشد.

نمادهای اصلی میلگرد

Ø قطر، @ فاصله‌گذاری، N تعداد، T&B بالا و پایین، E.F هر وجه و E.W هر دو جهت را نشان می‌دهند.

اختصارات آرماتوربندی

TOP میلگرد بالا، BOT میلگرد پایین، ADD تقویتی، CONT پیوسته، DWL میلگرد انتظار/اتصال و STIRR خاموت است.

کدهای فونداسیون و ستون

F1 پی تیپ ۱ و C1 ستون تیپ ۱ است؛ CF ممکن است پی مشترک یا نواری باشد. PC و PL بسته به زمینه چندمعنا هستند و نباید بدون راهنما تفسیر شوند.

کدهای تیر، دیوار و دال

B1 تیر تیپ ۱، G1 شاه‌تیر تیپ ۱، W1 دیوار تیپ ۱، S1 دال تیپ ۱ و O.P معمولاً بازشو را نشان می‌دهد.

اختصارات ارجاع، مقطع و دیتیل

SEC مقطع، DET دیتیل، REF ارجاع، REV بازنگری و SHT شماره یا برگ نقشه است. شماره دیتیل و شیت را همراه هم بررسی کنید.

مثال واقعی آرماتوربندی

4Ø20 TOP + 3Ø18 BOT یعنی چهار میلگرد قطر ۲۰ بالا و سه میلگرد قطر ۱۸ پایین. Ø10@150 یعنی میلگرد قطر ۱۰ با فاصله ۱۵۰؛ واحد را از یادداشت نقشه بررسی کنید.

نکته طلایی در نقشه‌خوانی سازه

قبل از تصمیم اجرایی، LEGEND و GENERAL NOTES و دیتیل‌های مربوط را بخوانید؛ تفسیر تنها بر اساس یک علامت کافی نیست.

بخش دوم؛ علائم نقشه‌های معماری

در و پنجره در پلان

در تک‌لنگه و دولنگه معمولاً با قوس بازشدن مشخص می‌شوند؛ در کشویی جهت حرکت روی ریل دارد و در تاشو مجموعه لنگه‌های جمع‌شونده دیده می‌شود. پنجره ثابت، کشویی، لولایی و بالازن هم نمادهای متفاوت دارند.

پله و مسیر حرکت؛ UP، DN و رمپ

فلش UP جهت حرکت به بالا و DN پایین را نشان می‌دهد. در رمپ‌ها جهت شیب و درصد آن مانند S=8% مهم است؛ خط شکست نیز می‌تواند ادامه پله در پلان را نشان دهد.

انواع پله در پلان و برش

پله مستقیم، L، U و منحنی از روی مسیر رفت‌وآمد و پاگردها تشخیص داده می‌شوند. برش پله اطلاعاتی از تراز کف، پله‌ها و پاگرد ارائه می‌دهد.

تراز ارتفاعی، علامت برش و نما

±0.00 مبنای ارتفاعی است و +3.20 یعنی ۳٫۲۰ متر بالاتر از مبنا. Section محل/جهت برش و Elevation جهت دید نما را مشخص می‌کند.

آکس‌بندی در ساختمان

Grid Line خطوط مرجع هستند؛ عموماً حروف در یک جهت و اعداد در جهت دیگر قرار می‌گیرند. محل تقاطع مانند A-3 برای جانمایی دقیق ستون و دیوار کاربرد دارد.

هاشور مصالح ساختمانی

بتن معمولاً با نقاط/سنگدانه، آجر با رج‌های منظم، خاک با خطوط مورب، عایق با الگوی موجی و چوب با خطوط شبیه رگه‌ها نمایش داده می‌شود.

تجهیزات و مبلمان در پلان

نمادهای تخت، مبل، میز، صندلی، کابینت، روشویی، توالت، دوش، وان، سینک، اجاق و یخچال برای فهم کاربری و چیدمان فضا استفاده می‌شوند.

علائم تکمیلی؛ اصلاحات، ارجاع و شمال

Revision Cloud محدوده اصلاح، Match Line ادامه نقشه در شیت دیگر، Detail Callout ارجاع به جزئیات، North Arrow جهت شمال و Property Line محدوده ملک را نشان می‌دهند.

جمع‌بندی علائم معماری

تشخیص درست علائم به معنی بررسی علامت کنار پلان، شماره شیت، جهت نگاه و راهنمای علائم همان پروژه است.

بخش سوم؛ علائم جوش و خواندن نقشه اتصالات فولادی

اجزای یک علامت جوش

پیکان محل اتصال، خط مرجع محل ثبت اطلاعات، نماد پایه نوع جوش و اعداد تکمیلی اندازه، طول و گام را بر اساس قرارداد نقشه معرفی می‌کنند.

جوش‌های شیاری اصلی؛ مربعی، V و نیم V

Square Groove دارای لبه‌های بدون پخ V است؛ شیار V با آماده‌سازی دو لبه و Bevel یا نیم V معمولاً با آماده‌سازی یک لبه ایجاد می‌شود.

شیار U، شیار J و شیار منحنی

U و J برای آماده‌سازی‌های منحنی تعریف می‌شوند؛ Flare Groove نیز در سطوح منحنی از هندسه خود اعضا ناشی می‌شود.

جوش گوشه Fillet Weld

نماد مثلثی به جوش گوشه اشاره می‌کند؛ اتصال T، نبشی و اتصال روی‌هم از کاربردهای رایج آن هستند.

جوش کام و جوش انگشتانه‌ای

Slot Weld در حفره کشیده و Plug Weld در سوراخ عموماً دایره‌ای ایجاد می‌شود. در تعیین طرح اجرا، ابعاد حفره، ضخامت و جزئیات اتصال اهمیت دارد.

جوش‌های شیاری دوطرفه

Double V یا X، Double Bevel و Double U نشانه آماده‌سازی یا اجرای متناسب در دو سمت اتصال هستند.

جوش گوشه یک‌طرفه و دوطرفه

وجود نماد مثلث در یک یا دو سمت خط مرجع نشان‌دهنده آرایش جوش نسبت به سمت اتصال است. تفسیر دقیق تابع استاندارد نمادگذاری قرارداد پروژه است.

مثال خواندن علامت جوش روی نقشه اتصال

در مثال تصویر، عدد ۶ اندازه جوش گوشه (میلی‌متر در نمونه)، ۱۰۰ طول هر قطعه جوش و ۲۰۰ گام جوش منقطع را بیان می‌کند. در هر پروژه واحد و استاندارد را کنترل کنید.

مرور تصویری نمادهای جوش

این جدول، خانواده اصلی نمادهای شیار و جوش گوشه را کنار هم مرور می‌کند و برای رجوع سریع مفید است.

روش اصولی خواندن نقشه ساختمانی

ابتدا عنوان و شماره شیت، سپس Legend و یادداشت‌های عمومی را بررسی کنید. بعد آکس‌ها و ترازها، برش‌ها و دیتیل‌ها و در آخر اطلاعات ابعادی و اجرایی اعضا را بخوانید. این ترتیب احتمال برداشت نادرست از علائم مشابه را کم می‌کند.

سؤالات متداول